De Ergernis van het Jaar

Column
Jean-Pierre Geelen

“Een Woord van het Jaar is als poedersoep: een instant opkikkertje voor eenmalig gebruik”, zegt tv-criticus Jean-Pierre Geelen. Vluchtig dus, gauw vergeten. Dan maar liever een Ergerniswoord van het Jaar? Wat verkiest u?

Nog een paar nachtjes slapen en het is er weer: het eerste ‘Woord van het jaar’, de beaujolais primeur voor de vaste innemers van taalgoed. De lijnen zijn gesloten, spoedig zal de winnaar bekend worden gemaakt in feestelijke persberichten. O, heerlijk heimwee, met je oliebollen, Top 2000 en het Woord van het jaar.

De tol van het succes: wat begon als spelletje, werd een slijtageslag. Naast talloze lollige websites streden vorig jaar maar liefst drie ‘officiële’ organisaties om het vroegst met het Woord van het jaar. Had Van Dale net ‘tuigdorp’ bekroond, doopte genootschap Onze Taal de ‘weigerambtenaar’. Maar wacht: het Instituut voor Nederlandse Lexicologie had net een andere winnaar: ‘wildbreien’.

Dames en heren van de taalpolitie, wilt u voortaan al uw korpsen even coördineren?

Het verkiezingscircus vertoont grote gelijkenis met talentenjachten op televisie: bij succes worden ze gekopieerd, van de winnaar hoor je nooit meer iets. Idols in het taaluniversum: rond het ‘Tuigdorp’ van 2011 was het in januari 2012 al doodstil. Iemand nog wel eens geswaffeld, de laatste tijd?

Zelf heb ik geen geheugen voor woorden van het jaar. Waarschijnlijk is het juist de vergankelijkheid waardoor ze me zelden langer bijblijven dan nodig. Een Woord van het jaar is als poedersoep: een instant opkikkertje voor eenmalig gebruik. Soms aardig gevonden, door een politicus, diens tekstschrijver of een spitsvondige krantenmaker die moeilijke termen moet zien te versimpelen tot pasklare koptekst, vaak met Geert Wildersachtige trekjes. Wilders, de ‘weglooppoliticus’ – een gevreesde presidentskandidaat in de Woordstrijd van het jaar. Amsterdam past huizen aan naar wens van islamitische bewoners? Leve de ‘halalwoning’ – zo niet woord van het jaar, dan toch woord van november. Geknipt voor de vergetelheid. Welkom ‘bangalijstje’ en  ‘spermalamp’. En zien we daar Epke Sonderlands zweverige ‘vluchtelement’ aan de rekstokken hangen?

Ze vervliegen aanzienlijk sneller dan mijn ergernis van het jaar. Die blijft eindeloos bij – de kracht van de herhaling. De mijne is niet nieuw, maar mijn ergernis steeg naar het kookpunt. Het ligt vast aan mijn focus. Iedereen is hem kwijt, lijkt het: de focus. Het leed is niet om aan te horen. Gelezen op Twitter: ‘Ik pak een ontbijtje, fris me op en ga me de hele dag proberen te focussen.’

En: ‘Stap net ff een kuuroord binnen. Ff genieten en daarna weer full focus!’
Een Nederlandse cabaretier moest even slikken bij kritiek op zijn nieuwe tv-programma, vertelde hij in een interview. ‘Ik weet waar ik mee bezig ben, en dat is waar ik op moet focussen.’ Om met Toon Hermans te spreken: 'Mien, waar is mijn focus?' (Ik zag hem net nog liggen in de la-la, lalalala).
Matthijs van Nieuwkerk kan op tv geen hersentje uit een vogelkopje zuigen, of de volvette maître die het beestje zojuist bereidde blaat: ‘Ik wil je gezicht zien. Focus op je smaak!’
Getver.
Een aanranding van goede smaak en zeden. Taalpolitie: grijp in, dit jaar nog. Geen woorden, maar daders.

Jean-Pierre Geelen is tv-criticus voor de Volkskrant. Daarnaast schrijft hij elke twee weken in die krant de taalrubriek Zegge & schrijve.

Reacties

Piepkleintjes

Ik erger me straal aan verkleinwoorden. Tegenwoordig heb je doperwtjes en worteltjes in je kleine blikje van 400g. Maar waar ik me nog meer aan stoor is aan "groentjes" en "spekjes". Een kleine asperge kan misschien - met heel veel verbeelding - een "aspergetje" genoemd worden, als het een piepklein stukje is. Maar een "erwtje"? Een "worteltje"? Okay, tot daaraan toe. Maar "groentjes" en "spekjes" is volgens mij geen Nederlands. Hoe kun je nu "groente" of "spek" verkleinen. Oh, well. Tegenwoordig verbasteren ze onze moedertaal en maken ze ervan wat ze willen. Hopelijk wordt dat koninkje ook ietsjes.

doperwtjes

Lieve meneer Moret,

Hoezo 'tegenwoordig'? Toen ik op de kleuterschool zat aten we thuis al worteltjes en doperwtjes en ik ben nu over de tachtig.

We zijn van van af zijn nog niet van af

Prachtig toch, dé openingszin van het vrt journaal van maandag:
"We zijn van de sneeuw nog niet van af"
of is het vanaf of zijn we er vanaf morgen van vanaf.
Dixit breedsmoeljournaalanker Annelies van Herck, zich waarschijnlijk maar al te goed bewust van haar faux pas, maar volledig in de nieuwe stijl van het lallen in het Nederlands of te Nederlals, reeds.
Gelieve haar diploma Germaanse Filologie te ontnemen of op z'n minst haar titel beste prominente deelnemer in het Groot Dictee der Nederlandse Taal 2004.
Waar voor dank,
O.

Ergernis

HOE NOEMDE GIJ?
Ergerlijk. Hoe krijgen ze dit door hun strot?!!!

Mijn ergernis van vele jaren

"De laptop is kwijt". Kan een object zichzelf kwijtraken? 'Iets' dat kwijt is hoor ik zelfs op radio en tv. Volgens mij kan alleen een iemand (of een dier) iets kwijt zijn of kwijtraken. De voetbal op straat is toch ook niet kwijtgespeeld?

Mijn ergernis

Mijn ergernis van het jaar is het toegenomen gebruik van het woord in de laatste zin in het berichtje ''Verkleinwoorden" onder mij. Om beroerd van te worden.

Tot zover

Prachtige ergernis van Marc. Weet je wat ik ook héél erg vind? Als nieuwslezers of andere tv- of radiomalloten hun bericht of uitzending eindigen met: "Tot zo ver". Tot zo ver WAT? Na "Tot zo ver" moet iets komen, bijvoorbeeld "het nieuws". Dus vul dat "Tot zo ver" aan, of beter nog: laat het weg.

Verkleinwoorden

Verkleinwoorden. Hoe langer hoe meer. Eurootjes en centjes aan de kassa van de supermarkt. In kookprogrammas (met Jeroen Meus op kop) aardappeltjes, worteltjes, varkenskroontjes met botjes die makkelijkjes te verwijdertjes zijntjes.

HOU DAAR GODVERDOMME MEE OP!!!!!

De ergernis van het jaar

Dé ergernis van het jaar is het woord 'verkiezingsbelofte'. Nog nooit is een woord zo misbruikt en betekenisloos gebleken.

Nieuwe reactie inzenden

De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Toegelaten HTML-tags: <a> <em> <strong> <cite> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd>
  • Regels en paragrafen worden automatisch gesplitst.

Meer informatie over formaatmogelijkheden

(De redactie heeft het recht reacties in te korten en te redigeren. Anonieme, ongepaste en irrelevante reacties worden niet gepubliceerd. Door dit formulier te verzenden, aanvaard je het privacybeleid van Mollom, onze spamfilter. )