Meertaligheid: zegen of vloek?

Column
Clark Accord

In november 2010 namen 29 schrijvers deel aan een congres en een festival in Suriname over meertaligheid. De onlangs overleden schrijver Clark Accord was een van hen. Hieronder volgt zijn persoonlijke beschouwing over het spreken van verschillende talen.

Het is zeven uur ’s morgens. Te lui om de deken van mijn zweterige lijf te slaan, neem ik de hitte voor lief en wacht tot het de slaap belieft mijn lichaam te verlaten. Ik luister naar de geluiden van de beginnende dag en staar door de geopende glazen shutters. De olijfbomen van de buren zijn in bezit genomen door een zwerm baltsende grietjebies, die met hun felgele veren scherp afsteken tegen het groen. Ik verheug me op het ontbijt. Tijdens mijn verblijf in het ouderlijk huis in Paramaribo, begin ik de dag steevast met de gang naar Chin-A-Loi. Als kleine jongen stond ik vaak met mijn neus tegen de glazen vitrine gedrukt. De uitnodigende schalen met in kerrie gestoofde garnalen, steak, kippenlevertjes, olie- en tomatensardienen,geroosterd varken, fachong, frita en gebakken vis waren onweerstaanbaar. Als ik lang genoeg bleef rondhangen, stopte meneer Chin-A-Loi me een stuk bubakasi toe, waar vaak nog flink wat kaas aan zat.

Als ik naar huis loop, zie ik vanuit tegenovergestelde richting een oude vrouw aankomen. ‘Dag vrouw Bourne,’ zeg ik als ze binnen gehoorsafstand is.Haar waterige, maar priemende ogen kijken me aan. ‘Ik ben een van de kinderen van Brudet,’ zeg ik. ‘Ik kocht vroeger zuurgoed en koekjes bij u. Ik was die dunne – de zoon van Nette.’ Nu lijkt ze me te herkennen. Met haar handen in haar heupen neemt ze me op. ‘Baja, kleine kinderen zijn groot geworden hoor,’ zegt ze goedkeurend. Ze pakt m’n hand vast. ‘Volgende keer moet je sigaren meenemen hoor. Om mijn mond te spoelen.’


Hier ben ik opgegroeid. In Cofloru, genoemd naar de vroegere plantage-eigenaar Coufleur, een multiculturele buurt. Links woonden de Baynatsa’s. Iedere ochtend begaf baba zich in een spierwitte dhoti naar het achtererf, om zich tot Ganesha, Vishnu, Shiva, Krishna en de andere Hindoegoden te richten. Aan de andere kant grensde het erf aan dat van Mae en Pae, met hun Javaanse warung, waar je voor tien cent overheerlijke bami kon krijgen. Aan de overkant had je een multiculti erf. Met Chin-A-Loi op de hoek meegerekend, vlogen de talen je om de oren.


Vandaag de dag spreek ik, op een paar vieze woorden na - chilet mambu, antjil, tur mai ke bur en kontol - van al die talen slechts Sranan, Surinaams-Nederlands en Nederlands. Als schrijver zou het een stunt zijn om te switchen van Hindostaans, naar Chinees, Javaans,
Saramaccaans, Aukaans, Arowaks, Caraibs, Sranan, Nederlands en terug. Ik zou gezegend zijn met al die talen, die ik me op speelse wijze, zonder te betalen, had kunnen eigen maken Toch kan het spreken van verschillende talen binnen een land saamhorigheid en natievorming bemoeilijken, als mensen zich terugtrekken achter de muren van hun eigen taal. Als schrijver moet je je bewust zijn welke taal je centraal stelt. Bepaalde groepen zullen zich niet aangesproken voelen. Ideaal zou zijn als al de talen samenvloeien tot één taal. Zo is het Sranan ontstaan. Zolang dit niet het geval is, zie ik meertaligheid eerder als vloek dan als zegen. Om het tot Bijbelse proporties te brengen, trek ik de vergelijking met de toren van Babel, waar god de mensen strafte met meertaligheid, een Babylonische  spraakverwarring.

 

Clark Accord (1961 - 2011), auteur van proza, theater- en televisieproductie, werd geboren in Suriname. Hij bracht het grooste deel van zijn leven in Nederland door. In 1999 verscheen zijn debuutroman De koningin van Paramaribo. Het werk werd vertaald naar het Duits, Fins en Spaans. Clark Accord overleed zes maanden na Wan Tru Puwema in zijn woonplaats Amsterdam.

Zijn artikel Meertaligheid: zegen of vloek? staat in de uitgave Zoveel zinnen, zoveel talen, die op 27 juli 2011 in Suriname verschijnt.  Het boek bestaat uit beschouwingen, gedichten en citaten van schrijvers over meertaligheid. De schrijvers namen van 1 tot 15  november 2010 deel aan een congres en een festival onder de titel Wan Tru Puwema Na Wan Skreki Sani / Taal en Leven, een initiatief van de Surinaamse Schrijversgroep77. Schrijvers schreven en discussieerden er met elkaar, met publiek, scholieren en studenten over meertaligheid en hun ervaringen daarmee. Er deden 29 schrijvers mee: zestien uit Suriname, vier uit Nederland, drie uit Zuid-Afrika, twee uit Aruba, twee uit Vlaanderen en twee uit Curaçao.

Bron: Zoveel zinnen, zoveel talen, uitgave van de Surinaamse Schrijversgroep77

http://www.schrijversgroep77.org/

Reacties

Les 3èmes Assises européennes

Les 3èmes Assises européennes du plurilinguisme se tiendront à Rome les 10-11-12 octobre

Italiano, http://www.observatoireplurilinguisme.eu/index.php?option=com_content&ta...

Deutsch, http://www.observatoireplurilinguisme.eu/index.php?option=com_content&ta...

English, http://www.observatoireplurilinguisme.eu/index.php?option=com_content&ta...

Facebook, http://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=148581871905928&id=627596343&cmntid=148596268571155#!/pages/European-Observatory-for-Plurilingualism/134934323274038

Le plurilinguisme n'implique pas l'abolition des frontières, qu'elles soient physiques, politiques, religieuses, intellectuelles, artistiques, ou autres. La frontière, comme la porte, s'ouvre et se ferme, à la fois marqueur d'identité et de différenciation, mais en même temps, condition d'un échange véritable et authentique. Le plurilinguisme fait des frontières quelles qu'elles soient des zones d'échanges, d'enrichissement et de créativité, créativité qui se nourrit de l'altérité assumée et reconnue.

Telle est la thématique générale de ces 3e Assises européennes du plurilinguisme qui se déclineront dans les quatre registres désormais classiques : l'éducation, l'économie, la politique et la culture.

Date limite de remise des propositions : 30 novembre 2011

3ème Assises européennes du plurilinguisme

Rome 10, 11 et 12 octobre 2012

Langues sans frontières :
Le plurilinguisme

Appel à communication (télécharger) : http://www.observatoireplurilinguisme.eu/index.php?option=com_content&ta...

Variant vs taal

Afrikaans (en niet 'Zuid-Afrikaans') is een aparte taal, een dochter van het Nederlands, terwijl Vlaams en Surinaams-Nederlands als varianten van het standaard Nederlands worden beschouwd. Objectief gezien kan je zeggen dat het verschil tussen het Afrikaans en het Nederlands groter is dan tussen het Surinaams en het Nederlands. Je moet hiervoor niet naar verschillen in woordenschat kijken, maar naar de diepere structuur, de grammatica van de taal. Anderzijds kan je je de vraag stellen waar een variant eindigt en een taal begint, en dat is geen objectieve zaak, maar een politieke. Als 'men', d.w.z. een overheid, een taalvariant als de landstaal opneemt in zijn grondwet, dan is die taal een taal, en geen variant meer. In Vlaanderen is midden twintigste eeuw heel bewust gekozen voor het 'Nederlands' als landstaal, en niet het 'Vlaams', dat toen eigenlijk een verzameling dialecten was en geen standaardvariant had. In Zuid-Afrika daarentegen koos men voor het 'Afrikaans', en is er ook een standaard voor dat Afrikaans vastgelegd. Een taal is dus een taalvariant met een gestandaardiseerde grammatica, een vlag en een leger ;-).

Surinaams-Nederlands

De Taalunie beschouwt het Surinaams-Nederlands als een gelijkwaardige variëteit van het Nederlands, net zoals het Nederlands-Nederlands en het Belgisch-Nederlands. Er zijn hoorbare eigenheden, zowel in de uitspraak als de woordenschat en de grammatica, maar de gelijkenissen tussen de drie variëteiten zijn vele malen groter. Daarom spreken we niet van aparte talen, maar van één standaardtaal.

Hoewel ook het Zuid Afrikaans

Hoewel ook het Zuid Afrikaans hier en daar een voor mij onbekend woord bevat, wordt het geen Nederlands genoemd.

Clark Accord noemt

Clark Accord noemt Surinaams-Nederlands als afzonderlijke taal, naast Sranan en Nederlands. Het Nederlands dat ik in Suriname hoorde spreken ervoer ik als Nederlands (zij het met een enkel onbekend woord en hier en daar een mij niet-vertrouwde klemtoon). Wat bedoelt hij met Surinaams-Nederlands?

Nieuwe reactie inzenden

De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Toegelaten HTML-tags: <a> <em> <strong> <cite> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd>
  • Regels en paragrafen worden automatisch gesplitst.

Meer informatie over formaatmogelijkheden

(De redactie heeft het recht reacties in te korten en te redigeren. Anonieme, ongepaste en irrelevante reacties worden niet gepubliceerd. Door dit formulier te verzenden, aanvaard je het privacybeleid van Mollom, onze spamfilter. )